Η Άνδρος φορά τα γιορτινά της και μετατρέπεται για ακόμη μία φορά σε έναν τόπο γεμάτο φως, μουσική, χαμόγελα και ανθρώπινη ζεστασιά. Από τη Χώρα μέχρι το Βαρίδι, όπου θα στηθεί και γαϊτανάκι, από τον Όρμο Κορθίου μέχρι την Κατάκοιλο, με τη Μεσσαριά να ανοίγει απόψε τον χορό, η Αποκριά γίνεται μια μεγάλη αγκαλιά που χωρά κατοίκους, επισκέπτες και Ανδριώτες της διασποράς. Είναι η εποχή που το νησί θυμάται τον εαυτό του μέσα από τη χαρά, την παράδοση και τη συλλογική δημιουργία.
Τα καρναβάλια της Άνδρου είναι εκδηλώσεις διασκέδασης αλλά και μια ζωντανή συνέχεια της ιστορίας και της πολιτιστικής ταυτότητας του τόπου. Όλες αυτές οι σύγχρονες γιορτές αποτελούν μια φυσική εξέλιξη του παλιού εθίμου των μούσκαρων, των μεταμφιεσμένων καρναβαλιστών που γύριζαν στους οικισμούς φέρνοντας γέλιο, σάτιρα και αποκριάτικο πνεύμα.
Η λέξη μούσκαροι χρησιμοποιείται σε πολλές περιοχές της Ελλάδας για τους μασκαρεμένους των Αποκριών, δείχνοντας πόσο βαθιά ριζωμένη είναι η μεταμφίεση στον λαϊκό πολιτισμό και την αποκριάτικη παράδοση.
Σήμερα, τα καρναβάλια της Άνδρου κρατούν ζωντανό αυτό το πνεύμα, εξελίσσοντάς το σε μια σύγχρονη γιορτή συμμετοχής, συνεργασίας και εξωστρέφειας. Είναι στοιχεία πολιτισμού, ζωντανά κύτταρα της συλλογικής μνήμης, που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά μέσα από τη χαρά της συμμετοχής.
Η Αποκριά στην Άνδρο είναι πάνω απ’ όλα μια γιορτή επιστροφής. Οι Ανδριώτες που ζουν στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις βρίσκουν την ευκαιρία να επιστρέψουν στον τόπο τους, να ξανασυναντηθούν με φίλους, συγγενείς και παιδικές μνήμες. Τα καράβια γεμίζουν γνώριμα πρόσωπα και προσμονή. Το νησί ανοίγει την αγκαλιά του και τους υποδέχεται σαν να μην έφυγαν ποτέ.
Ταυτόχρονα, οι επισκέπτες που επιλέγουν την Άνδρο για το αποκριάτικο τριήμερο ανακαλύπτουν ένα νησί αυθεντικό. Ένα νησί που δεν προσφέρει μόνο ομορφιές της φύσης, αλλά κυρίως ανθρώπους. Ανθρώπους που ξέρουν να γιορτάζουν μαζί, να μοιράζονται, να δημιουργούν. Οι δρόμοι γεμίζουν χρώματα, οι πλατείες μουσικές, τα σοκάκια γέλια. Και κάθε επισκέπτης γίνεται, έστω και για λίγο, κομμάτι της μεγάλης αποκριάτικης οικογένειας.
Για τους μόνιμους κατοίκους, η Αποκριά είναι μια ανάσα από την καθημερινότητα του χειμώνα. Είναι η στιγμή που τα χωριά ζωντανεύουν, τα σπίτια ανοίγουν, οι άνθρωποι βγαίνουν ξανά στις πλατείες. Είναι η εποχή που το μαζί αποκτά πραγματικό νόημα. Μικροί και μεγάλοι φορούν στολές, μοιράζονται στιγμές, χτίζουν αναμνήσεις.
Πίσω από αυτή τη μεγάλη γιορτή βρίσκεται μια τεράστια δύναμη, ο εθελοντισμός. Χωρίς τους ανθρώπους που αφιερώνουν χρόνο, ενέργεια και αγάπη, τίποτα από όλα αυτά δεν θα μπορούσε να υπάρξει. Εθελοντές που οργανώνουν, στήνουν, δημιουργούν, σχεδιάζουν. Άνθρωποι που δεν ζητούν τίποτα, παρά μόνο να δουν το νησί τους ζωντανό, χαρούμενο και ενωμένο.
Τεράστια είναι και η συμβολή των πολιτιστικών συλλόγων. Οι άνθρωποι των συλλόγων είναι οι φύλακες της τοπικής ταυτότητας. Με μεράκι και αγάπη δουλεύουν όλο τον χρόνο για να κρατήσουν τους τόπους τους ζωντανούς. Ετοιμάζουν άρματα, στολές, εκδηλώσεις, δράσεις. Μετατρέπουν τη δημιουργικότητα σε γιορτή και τη γιορτή σε πολιτισμό.
Ιδιαίτερη συνεισφορά έχουν οι επαγγελματίες του νησιού, εκείνα τα αναμμένα φώτα στις σκοτεινιές του χειμώνα. Οι καταστηματάρχες, οι εργαζόμενοι στην εστίαση, με ποτό, φαγητό, ηλεκτρονική ή και ζωντανή μουσική αλλά και στα καταλύματα, οι σερβιτόροι που με χαμόγελο εξυπηρετούν μέσα στον ρυθμό των ημερών. Είναι οι άνθρωποι που εργάζονται τις ημέρες της δικής μας ανεμελιάς.
Πρωταρχικός είναι και ο ρόλος του Δήμου, που στέκεται αρωγός σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια, θέτοντας υπό την αιγίδα του ή ενισχύοντας εκδηλώσεις και, κυρίως, φροντίζοντας το νησί να παραμένει λειτουργικό, όμορφο, καθαρό, ευπρεπές και έτοιμο να υποδεχθεί κατοίκους και επισκέπτες. Γιατί η γιορτή δεν είναι μόνο οι εκδηλώσεις, είναι και η πραγματικότητα του τόπου που τις φιλοξενεί.
Τα καρναβάλια της Άνδρου είναι ακόμα μια απόδειξη ότι ο πολιτισμός δεν είναι κάτι στατικό. Είναι κάτι ζωντανό, που εξελίσσεται, προσαρμόζεται, αλλά δεν ξεχνά τις ρίζες του. Από τους μούσκαρους του παρελθόντος μέχρι τις σημερινές πολύχρωμες παρελάσεις και τα street parties, η ουσία παραμένει ίδια, η ανάγκη των ανθρώπων να συναντηθούν, να γελάσουν, να γιορτάσουν τη ζωή.
Από τη Χώρα μέχρι το Βαρίδι, από τα μεγάλα δρώμενα μέχρι τα μικρά αποκριάτικα γλέντια των χωριών, όλη η Άνδρος γίνεται μια σκηνή χαράς. Μια σκηνή όπου πρωταγωνιστής είναι ο άνθρωπος. Η Αποκριά στην Άνδρο είναι μια υπόσχεση συνέχειας. Είναι γέφυρα ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Είναι πολιτισμός, μνήμη, ταυτότητα και ελπίδα μαζί. Και κάθε φορά που τα πρόσωπα φωτίζονται και τα γέλια γεμίζουν τους δρόμους, η Άνδρος θυμάται ποια είναι, ένα νησί που ξέρει να ενώνεται, να δημιουργεί και να γιορτάζει τη ζωή σε όλες τις εκφάνσεις.
Γιάννης Βαθυάς
