Ο Δημήτρης Κοκκίνης ανέλαβε να στήσει το σκηνικό της υπερπαραγωγής του Νόλαν στη θάλασσα, με πλοία που ήρθαν από το Μαρόκο και τη Νορβηγία. Αυτή ήταν η δική του Οδύσσεια
Για τον Δημήτρη Κοκκίνη, η συμμετοχή στην «Οδύσσεια» ουσιαστικά ξεκίνησε από ένα τηλεφώνημα τον Σεπτέμβριο του 2024. Τότε, βέβαια, δεν του ανέφεραν τίποτα για την ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν, ούτε τέθηκε θέμα συνεργασίας. Hταν περισσότερο μια διερευνητική κρούση από την ομάδα του Νιλ Αντρεα, η οποία αναλαμβάνει τον σχεδιασμό και την εκτέλεση απαιτητικών θαλάσσιων γυρισμάτων. Του εξήγησαν ότι επρόκειτο για μια ταινία που διαδραματιζόταν στην αρχαία Ελλάδα και τον ρώτησαν αν υπήρχαν διαθέσιμα ελληνικά σκάφη εποχής. Ο Κοκκίνης, πλοίαρχος Ε.Ν., είχε στο μυαλό του ορισμένα σκάφη στον Βόλο και στην Κύπρο. Επικοινώνησε με τους ιδιοκτήτες, το Πολεμικό Ναυτικό και όποιον άλλο μπορούσε να σκεφτεί. Γρήγορα, όμως, διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε στην Ελλάδα το σκάφος που αναζητούσαν.
Κωδικός Τσάρλι
Παρ’ όλα αυτά, η επικοινωνία συνεχίστηκε. Τον Δεκέμβριο υπέγραψε συμφωνία εμπιστευτικότητας και τότε του αποκάλυψαν λεπτομέρειες για την «Οδύσσεια», ή μάλλον τότε ακόμη «Charlie’s Tale», την κωδική ονομασία της παραγωγής, πιθανότατα εμπνευσμένη από τον σκύλο του Νόλαν, με έμμεση αναφορά στον Aργο, τον πιστό σκύλο του Οδυσσέα. Του εξήγησαν πως δεν θα βασίζονταν σε ψηφιακά εφέ, αλλά θα έκαναν πραγματικά γυρίσματα στη θάλασσα σε διαφορετικές χώρες. «Εσύ θα στήσεις ό,τι έχει να κάνει με τη θάλασσα στην Ελλάδα, ώστε όταν τελειώσουμε στο Μαρόκο, να έρθουμε να “παίξουμε” εκεί», του είπαν. Ο Κοκκίνης ενθουσιάστηκε. Παρότι γνώριζε ότι το εγχείρημα θα ήταν απαιτητικό και είχε πλέον μια δουλειά πλήρους απασχόλησης σε ναυτιλιακή εταιρεία, δέχθηκε χωρίς δεύτερη σκέψη.
Στις κινηματογραφικές παραγωγές βρέθηκε μάλλον τυχαία. Όταν το 2019 επέστρεψε από το τελευταίο του μπάρκο και μέχρι να αποφασίσει ποια θα ήταν τα επόμενά του βήματα, συμμετείχε –περισσότερο για εμπειρία– στην παραγωγή διαφημιστικών. Τότε ένας φίλος τού ζήτησε βοήθεια για να στήσουν τις σκηνές στο λιμάνι στην ταινία «Σμύρνη μου αγαπημένη». «Πόσα χρεώνεις;» τον ρώτησε. Εκείνος δεν το έβλεπε ακόμα ως δουλειά. Είχε μόλις δημιουργήσει την «Πρωτεύς Κοινωνική Καινοτομία και Ανάπτυξη», μια ΑΜΚΕ με στόχο έναν εναλλακτικό τρόπο ναυτικής εκπαίδευσης και βιωματικού επαγγελματικού προσανατολισμού. Αντί αμοιβής τού πρότεινε να κάνει μια χορηγία στην «Πρωτεύς». Στα γυρίσματα γνώρισε μια ομάδα δυτών και εκείνοι τον σύστησαν στην ομάδα του Νιλ Αντρεα, η οποία είχε αναλάβει μια μεγάλη παραγωγή με γυρίσματα και στην Ελλάδα. Ξεκίνησε να δουλεύει μαζί τους στην αρχή της τρίτης σεζόν ως τεχνικός θαλάσσιων γυρισμάτων και μέχρι το τέλος της τέταρτης σεζόν είχε ενταχθεί πλήρως στην ομάδα, ταξιδεύοντας μαζί τους και στο εξωτερικό.
Ο στολίσκος της Πύλου
Τον Ιανουάριο του 2025 ο Κοκκίνης συμμετείχε στο διήμερο scouting στην περιοχή της Πύλου μαζί με τους επικεφαλής της παραγωγής αλλά και τον ίδιο τον Νόλαν. «Ηταν κλειστός, αλλά πολύ συμπαθής», θυμάται. «Μας εξήγησαν τι ήθελαν να δείξουν στη θάλασσα. Αλλά το τι ακριβώς θα ήταν αυτό και πώς θα έφτανε εκεί ήταν δική μας δουλειά». Με βάση τον σχεδιασμό που έγινε, στην Ελλάδα έπρεπε να φθάσουν τρεις διαφορετικές ομάδες σκαφών: το μεγάλο ιστορικό ιστιοφόρο 35 μέτρων «Draken HH» από τη Νορβηγία, ένα καταμαράν από την Αγγλία, πάνω στο οποίο θα τοποθετείτο η κάμερα (μια πλατφόρμα ιδιαίτερα σταθερή, σχεδιασμένη για εργασίες σε υπεράκτιες ανεμογεννήτριες), και μια σειρά μικρότερων σκαφών, μαζί με κοντέινερ ναυτικού εξοπλισμού, από το Μαρόκο.
Για τη μεταφορά από την Καζαμπλάνκα ο Κοκκίνης πρότεινε τα σκάφη να φορτωθούν σε εμπορικά πλοία. Η παραγωγή επέλεξε την Empros Lines, μια ελληνική εταιρεία με εμπειρία στις μεταφορές γενικού φορτίου. Το θέμα, όμως, δεν ήταν μόνο να φορτωθούν τα σκάφη αλλά και να εκφορτωθούν στην Ελλάδα. Η Καλαμάτα φαινόταν αρχικά ως η προφανής λύση, αλλά η μεταφορά με νταλίκες από εκεί προς την Πύλο θα ήταν πρακτικά αδύνατη λόγω του οδικού δικτύου και των διαστάσεων των σκαφών. Eτσι σκέφτηκαν να λειτουργήσει το λιμάνι της Πύλου ως εμπορικός λιμένας. Αυτό απαιτούσε ειδική διαδικασία και σήμαινε επίσης πως η Empros Lines θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει άλλα, μικρότερα πλοία. Παράλληλα, έπρεπε να εξασφαλιστούν γερανοί, καθώς τα συγκεκριμένα μικρότερα πλοία δεν διέθεταν τέτοιο εξοπλισμό. Eπρεπε επίσης να οργανωθεί η 24ωρη φύλαξη του λιμανιού – όχι μόνο επειδή θα φιλοξενούσε εξοπλισμό μεγάλης αξίας, αλλά και επειδή η παραγωγή έπρεπε να προστατεύσει εικόνες που αποτελούσαν μέρος της πνευματικής ιδιοκτησίας της ταινίας.
Η επιχείρηση απαιτούσε τον συντονισμό του Λιμεναρχείου, των τοπικών αρχών, της ναυτιλιακής εταιρείας και δεκάδων τεχνικών. «Hταν σαν να στήνεις μια μικρή ναυτική βάση», λέει ο Κοκκίνης. Ταυτόχρονα έπρεπε να διεκπεραιωθεί μια σύνθετη γραφειοκρατική διαδικασία για ένα πρότζεκτ πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα. «Eπρεπε, για παράδειγμα, να εξηγήσουμε στο Λιμεναρχείο πως τα σκάφη που έρχονταν διέθεταν ειδικού τύπου έγγραφα. Το μεγάλο νορβηγικό ιστιοφόρο είχε κατασκευαστεί με παραδοσιακές μεθόδους και υπαγόταν σε ειδικό καθεστώς. Τα άλλα, μικρότερα πλοία, όμως, ήταν “σκηνικά ναυπηγήματα”, δεν ήταν για πορεία στη θάλασσα. Παρ’ όλα αυτά έπρεπε να ελεγχθούν εκ νέου από ναυπηγό για την ευστάθειά τους, να εξοπλιστούν με σωστικά μέσα και να καθοριστεί με ακρίβεια πώς θα ρυμουλκούνταν και θα κινούνταν».
Χωρίς το σενάριο
Η μυστικότητα γύρω από την ταινία ήταν απόλυτη. Η ομάδα του δεν πήρε ποτέ το σενάριο στα χέρια της. Γνώριζαν μόνο όσα ήταν απαραίτητα για κάθε σκηνή – τι θα χρειαζόταν, τις κινήσεις που θα έκανε κάθε πλοίο κ.τ.λ. Με βάση αυτές τις πληροφορίες ξεκίνησαν το στήσιμο κάθε σκηνής. Κατασκευάστηκαν σταθερά αγκυροβόλια σε όλα τα σημεία των γυρισμάτων, ώστε τα σκάφη να επιστρέφουν στις ίδιες θέσεις. Eκαναν δοκιμαστικές διαδρομές ημέρα και νύχτα, μέτρησαν τους χρόνους και τα βάθη και σημάδεψαν με σημαδούρες τα ασφαλή περάσματα για διαφορετικές διευθύνσεις ανέμου. Και πράγματι αυτό εντέλει ήταν απαραίτητο. Σε μία από τις σκηνές που γυρίστηκε στη Μεθώνη και αναπαριστούσε το ταξίδι του Τηλέμαχου προς τη Σπάρτη, είχε έντονη κακοκαιρία. Δεν ήταν δυνατόν να χρησιμοποιηθεί ο αριθμός των σκαφών που είχε αρχικά προβλεφθεί, όμως χάρη στον σχεδιασμό κατάφεραν να ολοκληρώσουν το γύρισμα.
Το μεγάλο νορβηγικό σκάφος μεταφέρθηκε στην Ελλάδα αποσυναρμολογημένο. Η ολλανδική ναυτιλιακή εταιρεία που το μετέφερε πρότεινε να εκφορτωθεί στην Κέρκυρα. Ηταν όμως δύσκολο να οργανωθεί εκεί ομάδα υποστήριξης και η ομάδα του Κοκκίνη πρότεινε ως εναλλακτική το Κατάκολο, ένα λιμάνι με υποδομές για κρουαζιερόπλοια. Πέρασε τον έλεγχο, αρματώθηκε εκ νέου και ταξίδεψε προς την Πύλο. Εκεί, αφαιρέθηκε ο νορβηγικός δράκος και μεταμορφώθηκε σε αρχαιοελληνικό με την προσθήκη του άφλαστου και ακροστολίου. Ο Κοκκίνης έκανε με το πλήρωμα δοκιμαστικά ταξίδια, ώστε όλοι να είναι απόλυτα συντονισμένοι. «Δεν είχαμε ένα στατικό σκηνικό. Το σκάφος ταξίδευε πραγματικά, με ηθοποιούς, τεχνικούς, κάμερες και εξοπλισμό πάνω του», εξηγεί.
Με τον τρόπο του Πρωτέα
Ίσως αυτή να ήταν και από τις μεγαλύτερες προκλήσεις: να προσαρμοστούν οι άνθρωποι της θάλασσας στις απαιτήσεις μιας κινηματογραφικής παραγωγής. «Τα πληρώματα των λεγόμενων hero boats (σκάφη του ήρωα που “πρωταγωνιστούν” στα πλάνα) έχουν συνηθίσει να θεωρούν το σκάφος τους το επίκεντρο. Ευτυχώς όμως όλοι προσαρμόστηκαν», σημειώνει. Για το νορβηγικό σκάφος, μάλιστα, η συμμετοχή στην ταινία αποτέλεσε και ευκαιρία να ανασυσταθεί η κοινότητά του. Ανθρωποι που το αγαπούσαν συμμετείχαν εθελοντικά στο εγχείρημα, άλλοι για δύο εβδομάδες, άλλοι για μήνες. Αυτό ενέπνευσε τον Κοκκίνη και για ένα προσωπικό πρότζεκτ σε εξέλιξη: την αναβίωση του ιστορικού ιστιοφόρου «SV Alvei», που ανακατασκευάζει στο Λαύριο για εκπαιδευτικούς σκοπούς, με όραμα να δημιουργηθεί γύρω του αντίστοιχη κοινότητα. «Ολη αυτή η εμπειρία ήταν για εμένα δυνατή και γεμάτη συμβολισμούς», τονίζει. Αλλωστε, τόσο η ονομασία «Πρωτεύς» όσο και η ονομασία «Ειδοθέα», που έχει δώσει στα εκπαιδευτικά προγράμματα με ιστιοφόρα, είναι εμπνευσμένες από την «Οδύσσεια»: «Ο Πρωτέας θα σου πει πώς θα διασχίσεις την πολυκύμαντη θάλασσα», λέει η θαλάσσια νύμφη Ειδοθέα στην τέταρτη ραψωδία. «Πάνω απ’ όλα, η παραγωγή μού έδωσε την ευκαιρία να συμμετάσχω στην αγαπημένη μου ιστορία από τότε που ήμουν παιδί», καταλήγει.
