Λευτεριά στην Παλαιστίνη – όπως λέμε «άντε και στα δικά μας»
Όσοι βρεθήκαμε το βράδυ, 9 Αυγούστου 2026, στην αυλή της ΚΟΙΝΣΕΠ ΑΝΔΡΩΣ – και ευτυχώς δεν ήμασταν λίγοι – παρακολουθήσαμε – διαρκώς διακριτικώς παρακολουθούμενοι από την Ελληνική Αστυνομία – ένα ντοκιμαντέρ-γροθιά στο στομάχι για την αγώνα των αυτόχθονων Παλαιστινίων ενάντια στη γενοκτονική-αποικιοκρατική πολιτική του κράτους του Ισραήλ και των απανταχού συμμάχων τους. Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι το θέμα δεν σηκώνει ουδέτερη στάση και τήρηση ίσων αποστάσεων: όταν συντελείται γενοκτονία, αν δεν την καταγγείλεις και δεν σταθείς αλληλέγγυος πλάι σε αυτούς που την υφίστανται, είσαι συνένοχος. Ακούτε, κυρίως εσείς οι ακαδημαϊκοί-ανθρωπάκια που τολμάτε να βγαίνετε δημόσια και να μιλάτε για το νόμιμο δικαίωμα αυτοάμυνας του Ισραήλ; Αίσχος!
Η προβολή συνοδεύτηκε από την παρουσίαση του βιβλίου «Ημερολόγιο Γάζας» από τον συγγραφέα του και γιατρό, Χρήστο Γεωργαλά, που πήγε στη Γάζα για να παράσχει τις ιατρικές του υπηρεσίες στους Παλαιστινίους. Στο τέλος ακολούθησε ανοιχτή συζήτηση, όπου, βέβαια, επικράτησε η απορία που προέκυψε στους περισσότερους από εμάς κατά την παρακολούθηση του ντοκιμαντέρ: «Εφόσον είμαστε μάρτυρες αυτής της γενοκτονίας, τι κάνουμε ή ενδεχομένως τι μπορούμε να κάνουμε για να την εμποδίσουμε ή ακόμα και να τη σταματήσουμε;» Εύλογη απορία…
Ξεκάθαρη απάντηση χθες τουλάχιστον δεν δόθηκε στο παραπάνω ερώτημα. Και αυτό ίσως να οφείλεται στη λάθος διατύπωσή του, όπως συμβαίνει σε ανάλογες περιπτώσεις. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, κατά τη γνώμη μου, το λάθος έγκειται – για μία ακόμα φορά – στο ότι θέτουμε τους εαυτούς μας, και τη χώρα μας κατ’ επέκταση, στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Πιθανώς να αποκτούσαμε καλύτερη εποπτεία του θέματος, εστιάζοντας την προσοχή μας στο τι γίνεται στο πλαίσιο της αποκαλούμενης «Αραβο-Ισραηλινής σύγκρουσης» και σε συνέχεια του ερωτήματος αυτού να ασχολούμασταν με το «κι εμείς τι κάνουμε;».
Ως προς την Αραβο-Ισραηλινή σύγκρουση, διότι περί αυτού πρόκειται, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ορισμένα δεδομένα, και κυρίως τους δρώντες της μίας και της άλλης πλευράς αυτής της σύγκρουσης. Διότι το διακύβευμα είναι σαφές: ο έλεγχος των Παλαιστινιακών εδαφών. Από την πλευρά του Ισραήλ, είναι γνωστό ότι βασικός τους σύμμαχός είναι οι ΗΠΑ και επικουρικά η Βρετανία και τα λοιπά κεντρο-ευρωπαϊκά κράτη είτε ανεξάρτητα είτε υπό τη σκέπη της Ευρωπαϊκής Ένωσης – αν μπορεί να γίνει λόγος για μία κοινή ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική. Από τη δε πλευρά των Αράβων, θα περίμενε κανείς να υπάρχει μία σύσσωμη υποστήριξη των Αραβικών κρατών προς τους Παλαιστινίους τόσο λόγω της κοινής τους θρησκείας όσο και της κοινής τους Αραβικής κουλτούρας.
Από αυτή την άποψη, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε τα σημαντικότερα κράτη και έπειτα να εξετάσουμε τη στάση καθενός εξ’ αυτών. Αυτά κατά τη γνώμη μου είναι τα εξής τρία: Αίγυπτος, Σαουδική Αραβία και Τουρκία. Η μεν Αίγυπτος, εκτός από ένα αμιγώς αραβικό-μουσουλμανικό έθνος με τεράστια ιστορική, πολιτισμική και γεωστρατιγική σημασία στην περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσογείου, αποτελεί και τη μήτρα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, η οποία είναι η κοιτίδα όλων των ισλαμικών κινημάτων της ευρύτερης περιοχής, των κινημάτων δηλαδή εκείνων που βάζουν το αρχικό ζήτημα του κειμένου στη θρησκευτική του βάση: «Όσο υπάρχουν μουσουλμάνοι οι οποίοι υφίστανται διώξεις κάθε μορφής έχουμε ιερό καθήκον να τους υπερασπιζόμαστε απέναντι στους διώκτες τους ακόμα και θυσιάζοντας τη ζωή μας». Ξεκάθαρα πράγματα. Με άλλα λόγια, θα λέγαμε ότι η Αίγυπτος αποτελεί το επίκεντρο του Αραβικού αγώνα με θρησκευτικο-κοινωνικά χαρακτηριστικά ενάντια στην πολιτική του Ισραήλ στην περιοχή. Η δε Σαουδική Αραβία παίζει κεντρικό ρόλο στον μουσουλμανικό κόσμο κυρίως επειδή φιλοξενεί στα εδάφη της τους ιερούς τόπους των μουσουλμάνων, Μέκκα και Μεδίνα. Τα δύο αυτά κράτη, με τη σημασία τους στη συνείδηση του μέσου μουσουλμάνου, θα μπορούσαν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην Αραβο-Ισραηλινή σύγκρουση υπέρ της πρώτης πλευράς, απλώς και μόνο στρέφοντας τα εκατοντάδες εκατομμύρια μουσουλμάνων ενεργά κατά του Ισραήλ, ώστε να το πιέσουν δραστικά να αλλάξει τη στάση του απέναντι στους Παλαιστινίους. Το ότι δεν το κάνουν και αντίθετα έχουν υιοθετήσει μία στάση κατευνασμού του Ισραήλ – καθένα για δικούς του λόγους και με συγκεκριμένα ανταλλάγματα – ουσιαστικά σημαίνει ότι μεροληπτούν υπέρ του τελευταίου.
Όσο για την Τουρκία, ο κεντρικός της ρόλος οφείλεται εν μέρει στο ότι αποτελεί την ιστορική συνέχεια της πάλαι ποτέ Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μίας αυτοκρατορίας δηλαδή, η οποία επί αιώνες περιέκλειε στα εδάφη της την περιοχή όπου εξελίσσεται σήμερα η εν λόγω σύγκρουση. Έχει δηλαδή ένα λόγο από την άποψη ότι από τη δική της διάλυση προέκυψε το πρόβλημα, λαμβάνοντας υπόψη βέβαια και επιμέρους ιστορικές εξελίξεις, όπως το ολοκαύτωμα των Εβραίων από τους Ναζί και την ανάγκη δημιουργίας ενός κράτους, όπου θα έβρισκαν καταφύγιο οι απανταχού κατατρεγμένοι Εβραίοι. Αν δεν είχε διαλυθεί η Οθωμανική Αυτοκρατορία, δύσκολα θα ιδρυόταν εκεί Ισραηλινό κράτος.
Ένας ακόμα λόγος που τοποθετεί την Τουρκία στους σημαντικούς δρώντες της διένεξης είναι το γεγονός ότι τα τελευταία 24 χρόνια στην εξουσία της χώρας αυτής βρίσκεται το ισλαμικό κόμμα AKP του Ταγίπ Ερντογκάν, ένα κόμμα που αντλεί τη δύναμή του κυρίως από την ισλαμική πίστη των Τούρκων. Στο θέμα της Αραβο-Ισραηλινής σύγκρουσης, όπως και σε πολλά άλλα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, η «Ερντογκανική» Τουρκία εφαρμόζει μία επαμφοτερίζουσα πολιτική: σε ρητορικό επίπεδο μεν διατηρεί υψηλούς τόνους εναντίον του Ισραήλ, κατηγορώντας το μάλιστα ανοιχτά για τη γενοκτονία των Παλαιστινίων. Τι αξία, βέβαια, έχει μία τέτοια καταγγελία, όταν προέρχεται από ένα κράτος, το οποίο έχει ακόμα νωπό στα χέρια του το αίμα των γενοκτονιών που το ίδιο πραγματοποίησε εναντίον των Ποντίων και των Αρμενίων, από την εγκληματική εισβολή και κατοχή στην Κύπρο, αλλά και από τους Κούρδους της Τουρκίας και της Συρίας που ακόμα καταδιώκει και σκοτώνει; Μάλλον μικρή… Αλλά και σε επίπεδο πρακτικής πολιτικής, δεν λαμβάνει τα ελάχιστα εκείνα μέτρα πίεσης του Ισραήλ που θα μπορούσε, ώστε να το πειθαναγκάσει να αλλάξει στάση στο ζήτημα. Το συμπέρασμα είναι ότι από τα τρία αυτά μουσουλμανικά κράτη δεν έχουν να περιμένουν και πολλά οι Παλαιστίνιοι, αν όχι τίποτα.
Άλλα τρία αραβικά κράτη της περιοχής που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τους συσχετισμούς δυνάμεων υπέρ των Παλαιστινίων, απλά δεν υπάρχουν πια. Πρόκειται για το Ιράκ, τη Συρία και τη Λιβύη, τρία κράτη που φρόντισαν οι Δυτικοί, πάντα στο πλαίσιο της υποστήριξης τους στο Ισραήλ, να τα διαλύσουν. Μέχρι να διαλυθούν, ωστόσο, διατηρούσαν τη σύγκρουση σε μία ισορροπία – για αυτό, μεταξύ άλλων, «έπρεπε» να διαλυθούν.
Η περίπτωση της Συρίας ξεχωρίζει, καθώς η επιχείρηση διάλυσής της περιέπλεξε αρκετά την όλη σύγκρουση, με την εμπλοκή των Κούρδων της Συρίας, της Ρωσίας, του Ιράν, της Τουρκίας και του Ισλαμικού Κράτους, πρώην Αλ Κάιντα. Και βέβαια των ΗΠΑ και των μυστικών υπηρεσιών του Ισραήλ – λείπει ο Μάρτης απ’ τη Σαρακοστή; Από την παραπάνω εμπλοκή, η Ρωσία αναγκάσθηκε να αποσυρθεί μέσω του πολέμου φθοράς που τής επιφύλαξαν οι ΗΠΑ και οι λοιπές Νατοϊκές χώρες στην Ουκρανία× το πρώην Ισλαμικό Κράτος, με την υποστήριξη της Τουρκίας, αυτή τη στιγμή ελέγχει ό,τι έχει απομείνει από τη Συρία× οι Κούρδοι έπαιξαν επιτυχώς το ρόλο του «χρήσιμου ηλίθιου» για να μείνουν τελικά απροστάτευτοι απέναντι σε Τουρκία και σημερινό Συριακό καθεστώς, πρώην Ισλαμικό Κράτος, πρώην Αλ Κάιντα. Τέλος, στο Ιράν έλαχε ο κλήρος να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά για όλο τον μουσουλμανικό κόσμο και μέχρι τώρα το καταφέρνει, χάρις στην υπεροψία του Ισραήλ και των ΗΠΑ.
Το Ιράν, βέβαια, δεν είναι μία απλή περίπτωση χώρας ούτε πρόκειται για το διεφθαρμένο και αναχρονιστικό καθεστώς που τα δυτικά μίντια θέλουν να παρουσιάσουν. Αντίθετα, είναι, όπως και η Αίγυπτος, ένα αρχαίο έθνος με αδιάλειπτη παρουσία στην περιοχή, πλούσιο σε πετρέλαιο, έδρα του Σιιτικού ισλάμ – δηλαδή της μίας εκ των δύο κύριων συνιστωσών της μουσουλμανικής θρησκείας. Κυρίως, όμως, διαθέτει μία καίρια γεωστρατηγική θέση, στο κέντρο ανάμεσα σε Κασπία Θάλασσα και Περσικό Κόλπο ως προς τον άξονα βορρά-νότου, στο κέντρο του άξονα ανατολής-δύσης που συνδέει Ινδία και Κίνα από τη μία και Ευρώπη από την άλλη, και τέλος στο λεγόμενο «μαλακό υπογάστριο» της Ρωσίας. Και βέβαια, ελέγχει το πασίγνωστο πια στενό του Ορμούζ, δηλαδή το στενό από όπου εξέρχεται συνολικά το ένα τρίτο του πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνεται παγκοσμίως× και μέσω αυτού επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία.
Δίχως υπερβολές, ο έλεγχος του Ιράν μπορεί να αποτελέσει τον ακρογωνιαίο λίθο της παγκόσμιας κυριαρχίας. Ίσως έτσι να εξηγείται και το τεράστιο ρίσκο που πήραν ΗΠΑ και Ισραήλ με τον πόλεμο εναντίον του, ένα ρίσκο που μέχρι στιγμής δεν τους βγαίνει. Αντίθετα, φαίνονται να αναγκάζονται σε οπισθοχώρηση και συμβιβασμό στην περιοχή. Είναι σαφές ότι η έκβαση του πολέμου των Αμερικανο-εβραίων εναντίον του Ιράν θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό και την Αραβο-ισραηλινή σύγκρουση: ή θα επικρατήσουν οι δυνάμεις που επιδιώκουν την εξόντωση των Παλαιστινίων ή θα ηττηθούν, προσωρινά ή μόνιμα. Και κατά τη γνώμη μου, εδώ είναι που μπαίνουμε κι εμείς στην εξίσωση. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι πώς επηρεαζόμαστε και πώς επηρεάζουμε τον πόλεμο Ισραήλ και ΗΠΑ εναντίον του Ιράν για την εδραίωση της πολιτικής «Απαρτχάιντ» στην ευρύτερη περιοχή, εντός της οποίας βρισκόμαστε κι εμείς;
Δυστυχώς – με έμφαση σε όλα τα γράμματα αυτής της λέξης – το Ελληνικό κράτος στην προκειμένη περίπτωση ενεργεί ως πληρεξούσιος των ΗΠΑ και Ισραήλ, ομοίως με κράτη όπως το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, την Ιορδανία, το Κάταρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αν μας λέει κάτι αυτό για την ποιότητα της δημοκρατίας την οποία απολαμβάνουμε. Επιλέγω συνειδητά τον όρο «πληρεξούσιος» και όχι «προτεκτοράτο» – διότι περί συμμάχου ούτε λόγος, δηλαδή περί ισότιμης σχέσης. Το προτεκτοράτο έχει να περιμένει μία κάποια προστασία ως ανταμοιβή για την υποστήριξη που παρέχει στον ισχυρότερο εταίρο. Στην περίπτωση του πολέμου με το Ιράν, η Ελλάδα ήταν εκείνη που έστειλε φρεγάτα να προστατεύσει τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο, ακόμα και την Τουρκία, από τις προειδοποιητικές βολές των Ιρανών. Επίσης, η Ελλάδα έχει στείλει συστοιχία πυραύλων patriot για την προστασία της Σαουδικής Αραβίας από το Ιράν και τους Χούθι.
Ο όρος «πληρεξούσιος» (proxy στα αγγλικά) δείχνει ότι ασπάζεσαι πλήρως τους σκοπούς του εντολέα σου και πράττεις οτιδήποτε για την επίτευξή τους, χωρίς σαφές αντίτιμο για αυτό. Τους σκοπούς του εντολέα τους αναλύσαμε παραπάνω. Το δε αντίτιμο, στην πράξη είναι η παρακολούθησή σου και ο εκβιασμός σου όποτε αυτό απαιτείται, η αναβάθμιση του ρόλου του παραδοσιακού σου αντιπάλου στην περιοχή, δηλαδή της Τουρκίας, η οποία για μία ακόμα φορά τήρησε στάση επιτήδειου ουδετέρου, σε αντίθεση με εσένα που έβαλες όλα τα αυγά σου, ρητορικά και έμπρακτα, σε ένα καλάθι× τέλος, η μόνη προστασία που ενδεχομένως σου παρέχεται ως αντίτιμο είναι η ασυλία της ντόπιας πολιτικής και οικονομικής ολιγαρχίας. Μέχρι εκεί.
Κάπως έτσι αντιλαμβάνομαι την εμπλοκή της χώρας μας στην Αραβο-Ισραηλινή σύγκρουση, η οποία το τελευταίο διάστημα κρίνεται στο πεδίο της μάχης μεταξύ Ισραήλ-ΗΠΑ και Ιράν. Της χώρας μας, η οποία παραδοσιακά διατηρούσε καλές σχέσεις με την Παλαιστίνη, ως ένα μικρό έθνος που ιστορικά έχει υποστεί κατοχή των εδαφών της – και συνεχίζει να υφίσταται στην Κύπρο – διωγμούς και γενοκτονία των πληθυσμών της. Η χώρα μας, η οποία έχει επιδείξει – στο παρελθόν και αποκλειστικά σε επίπεδο λαού – ηρωική αντίσταση απέναντι στους επίδοξους κατακτητές της. Η χώρα μας, που γενικά αποτελεί παγκόσμιο σύμβολο δημοκρατίας, ελευθερίας και αυτοδιάθεσης, και για αυτό απολαμβάνει ακόμα το σεβασμό του υπόλοιπου κόσμου – και το μίσος των σημερινών απανταχού επίδοξων κατακτητών. Για πόσο όμως; Η χώρα μας, που έως τώρα πορευόταν με μόνο της σύμμαχο το διεθνές δίκαιο και που τώρα ευθυγραμμίζεται πλήρως με αυτούς που το κουρελιάζουν χωρίς ίχνος ντροπής. Η χώρα μας, η οποία θα υποστεί την ίδια αδικία και θα έχει το τέλος που επιφυλάσσει η ιστορία στους παραδόπιστους, τους χρήσιμους ηλίθιους, τους υποτελείς. Η χώρα μας που όπως στρώνει θα κοιμηθεί.
Ας δούμε, λοιπόν, τι υφίστανται σήμερα οι Παλαιστίνιοι για να συνειδητοποιήσουμε τι μας περιμένει αν επικρατήσουν Ισραήλ και ΗΠΑ στην Αραβο-Ισραηλινή σύγκρουση – σημειωτέον, οι Ιρανοί είναι Πέρσες και όχι Άραβες, αλλά είναι αυτοί που έμειναν τελευταίοι να υπερασπίζονται την Αραβική πλευρά της σύγκρουσης. Η Παλαιστίνη και το Ιράν, λοιπόν, είναι ίσως τα τελευταία οχυρά που αντιστέκονται σθεναρά και περήφανα. Όπως εννόησε και ένας περήφανος Παλαιστίνιος στο ντοκιμαντέρ, «εμείς που αγωνιζόμαστε κάθε μέρα για την ελευθερία της Παλαιστίνης νιώθουμε πιο ελεύθεροι από εσάς που κάθεστε και παρακολουθείτε ή αδιαφορείτε, νομίζοντας ότι είστε ελεύθεροι». Το μυαλό πάει συνειρμικά στο Μεσολόγγι. Γύρω του επικρατούσε η φοβέρα και η σκλαβιά και εντός του ο αγώνας για την ελευθερία.
Χρέος μας είναι να διαδηλώνουμε και να δηλώνουμε με κάθε τρόπο την αντίθεσή μας στα αίσχη που συντελούνται εις βάρος του Παλαιστινιακού λαού, σαν να συντελούνται σε εμάς τους ίδιους. Να καταγγέλλουμε την πολιτική των ΗΠΑ και του Ισραήλ με όλα τα μέσα και σε όλα τα φόρα. Να στραφούμε ενάντια στην ντόπια πολιτική ολιγαρχία που παρέχει έμπρακτη υποστήριξη σε αυτή την πολιτική. Να αναδείξουμε νέες πολιτικές δυνάμεις σε όλα τα επίπεδα διοίκησης, οι οποίες θα τιμούν σε επίπεδο συλλογικών αποφάσεων τις προαναφερθείσες παραδοσιακές αξίες του τόπου – και όχι τις αξίες των δοσιλόγων. Και κυρίως, να οργανωθούμε άμεσα για να σταματήσει το ξεπούλημα της δημόσιας και ιδιωτικής γης και στέγης! Αμερικανοί, Ισραηλινοί, Σαουδάραβες και Τούρκοι (!) αγοράζουν ή πλειστηριάζουν τα πάντα Αν δεν σπεύσουμε να αντιδράσουμε, κυριολεκτικά δεν θα μείνει τίποτα! Γενικά, έχουμε μακρύ και δύσκολο δρόμο μπροστά μας για τον αγώνα για τη δημοκρατία και την ελευθερία του τόπου αυτού και όλων των τόπων που τη στερούνται. Το σύνθημα έχει από καιρό δοθεί:
[Αγώνας] Μέχρι την τελική επικράτηση!
Θα κερδίσουμε! [μόνο αν δώσουμε τη μάχη]
